Ο καταρροϊκός πυρετός είναι μια σοβαρή ιογενής νόσος που προσβάλλει τα μηρυκαστικά και μεταδίδεται από τα τσιμπήματα των μολυσμένων εντόμων του γένους Culicoides (σκνίπες). Είναι νόσημα υποχρεωτικής δήλωσης στις κτηνιατρικές υπηρεσίες.
Οι Φορείς, η Μετάδοση και ο Ρόλος τους στην Εξάπλωση
Ο κύκλος μετάδοσης ξεκινά όταν ένα υγιές έντομο τσιμπήσει ένα μολυσμένο ζώο. Ο ιός πολλαπλασιάζεται εντός του εντόμου, το οποίο στη συνέχεια παραμένει μολυσμένο και ικανό να μεταδώσει τη νόσο για όλη τη διάρκεια της ζωής του, η οποία συνήθως κυμαίνεται από 1 έως 1,5 μήνα.2 Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, το έντομο μπορεί να τσιμπήσει και να μολύνει πολλά ζώα. Η εξάπλωση του ιού επιταχύνεται από τη δυνατότητα των Culicoides να διανύουν αποστάσεις έως και 5 χιλιόμετρα μέσα σε λίγες μόνο ημέρες, ενώ μπορούν να μεταφερθούν σε ακόμη μεγαλύτερες αποστάσεις, ακόμη και πάνω από τη θάλασσα, μέσω του ανέμου.1
Η εποχική εμφάνιση της νόσου συνδέεται άμεσα με τις περιόδους κατά τις οποίες ο πληθυσμός των φορέων είναι ιδιαίτερα αυξημένος, δηλαδή τις θερμές και υγρές εποχές του έτους, συνήθως από την άνοιξη έως τις αρχές του φθινοπώρου. Ωστόσο, η παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας αποτελεί μια κρίσιμη παράμετρο που επηρεάζει την επιζωοτιολογία της νόσου. Η παράταση των θερμών περιόδων και η αλλαγή των κλιματικών συνθηκών μπορούν να επεκτείνουν τη δραστηριότητα των εντόμων-φορέων, επιτρέποντας την επιβίωσή τους και τη μετάδοση του ιού για μεγαλύτερο μέρος του έτους, ακόμα και σε περιοχές όπου παλαιότερα οι συνθήκες ήταν ακατάλληλες για την εξάπλωσή τους. Αυτή η εξέλιξη καθιστά την πρόληψη και την επιτήρηση απαραίτητες καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου και όχι μόνο κατά τους παραδοσιακά επικίνδυνους μήνες.
Αποφυγή (Πρόληψη)
Δεν υπάρχει θεραπεία για τον καταρροϊκό πυρετό. Η διαχείρισή του βασίζεται κυρίως στα προληπτικά μέτρα, τα οποία εστιάζουν στην καταπολέμηση του εντόμου-φορέα και στην ανοσοποίηση των ζώων.
- Εμβολιασμός: Ο εμβολιασμός είναι το πιο αποτελεσματικό μέτρο πρόληψης. Χρησιμοποιούνται αδρανοποιημένα (νεκρά) εμβόλια που παρέχουν προστασία έναντι συγκεκριμένων οροτύπων του ιού (π.χ. BTV-1, BTV-4, BTV-8). Η επιλογή του εμβολίου πρέπει να γίνεται σε συνεργασία με τον κτηνίατρο, με βάση τον ορότυπο που κυκλοφορεί στην περιοχή.
- Βιοασφάλεια και Καταπολέμηση Εντόμων:
- Ψεκασμοί: Εφαρμογή εγκεκριμένων εντομοκτόνων στις σταβλικές εγκαταστάσεις για την καταπολέμηση των πληθυσμών των Culicoides. Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δίνεται στα υγρά και σκιερά σημεία, όπως οι κοπροσωροί, οι γωνίες των στάβλων, τα σημεία γύρω από τις ποτίστρες και τα παράθυρα. Δείτε τον οδηγό συνδυαστικής χρήσης εντομοκτόνων για την αντιμετώπιση της σκνίπας σε κτηνοτροφικές μονάδες.
- Εντομοαπωθητικά: Ψεκασμός των ζώων με εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά για την προστασία τους από τα τσιμπήματα των εντόμων.
- Περιορισμός μετακινήσεων: Αποφυγή μετακίνησης ζώων κατά τις ώρες δραστηριότητας των εντόμων (κατά τη διάρκεια της νύχτας ή του λυκόφωτος).
- Υγιεινή του στάβλου: Τακτική απομάκρυνση της κοπριάς και διατήρηση του χώρου στεγνού. Η απολύμανση των οχημάτων μεταφοράς ζώων είναι επίσης απαραίτητη.
Αντιμετώπιση (Θεραπεία)
Όπως προαναφέρθηκε, δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για τον καταρροϊκό πυρετό. Η αντιμετώπιση των νοσούντων ζώων είναι υποστηρικτική και συμπτωματική και αποσκοπεί στη μείωση των επιπλοκών.
- Υποστηρικτική αγωγή: Ο κτηνίατρος μπορεί να χορηγήσει φάρμακα για την αντιμετώπιση του πυρετού, της φλεγμονής και των δευτερογενών βακτηριακών λοιμώξεων.
- Περιορισμός κινήσεων: Τα προσβεβλημένα ζώα πρέπει να απομονώνονται και να περιορίζονται, καθώς η νόσος προκαλεί χωλότητα και δυσκολία στην κίνηση.
- Συμπτωματική θεραπεία: Αντιμετώπιση των πληγών στο στόμα και των ρινικών εκκρίσεων για να μπορεί το ζώο να σιτιστεί και να αναπνεύσει.
Σημαντικές επισημάνσεις:
- Ο καταρροϊκός πυρετός είναι νόσημα υποχρεωτικής δήλωσης. Σε περίπτωση εμφάνισης ύποπτων συμπτωμάτων, πρέπει να ενημερώνεται άμεσα η τοπική Κτηνιατρική Υπηρεσία και ο κτηνίατρος.
Η νόσος δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο ούτε με την επαφή με μολυσμένα ζώα ούτε με την κατανάλωση κρέατος, γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων.
Για πλήρη ενημέρωση για τον καταρροϊκό πυρετό στα μηρυκαστικά διαβάστε την Ολοκληρωμένη Έκθεση για την Πρόληψη και την Αντιμετώπιση καταρροϊκού πυρετού και τον Οικονομικό Αντίκτυπο του στην Ελληνική Κτηνοτροφία
Greek 
English